Na een incident kun je over het algemeen tot twee jaar na het moment waarop je bekend werd met de klacht een geschil indienen bij een erkende geschilleninstantie. Deze termijn geldt voor geschillen die voortvloeien uit een eerder ingediende klacht bij de zorgverlener zelf. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over termijnen, procedures en wat je kunt doen als de tijd dreigt te verstrijken. Meer algemene informatie vind je op de pagina over klachten en geschillen.
Welke termijn geldt er voor het indienen van een geschil?
Voor het indienen van een geschil geldt in Nederland een termijn van twee jaar. Deze termijn begint te lopen op het moment dat je als patiënt of betrokkene een klacht hebt ingediend bij de zorgverlener en die klacht niet naar tevredenheid is afgehandeld. Binnen twee jaar na die klachtindiening kun je het geschil voorleggen aan een erkende geschilleninstantie.
Deze tweejaarsperiode is vastgelegd in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). De wet verplicht zorgaanbieders om aangesloten te zijn bij een erkende geschilleninstantie, zodat patiënten een onafhankelijke plek hebben om hun geschil te laten beoordelen. De geschilleninstantie kan een bindende uitspraak doen en, indien van toepassing, een schadevergoeding toekennen tot een bepaald maximum.
Het is belangrijk om de termijn serieus te nemen. Wacht je te lang, dan loop je het risico dat je geschil niet meer ontvankelijk wordt verklaard, ongeacht de inhoud van je klacht.
Wat is het verschil tussen een klacht en een geschil?
Een klacht is een uiting van onvrede die je rechtstreeks indient bij de zorgverlener of diens klachtenfunctionaris. Een geschil is de volgende stap: een formeel verzoek aan een onafhankelijke instantie om een bindende uitspraak te doen, nadat de klacht niet naar tevredenheid is opgelost. Het verschil zit dus in de fase en de instantie waarbij je je meldt.
Concreet ziet het onderscheid er als volgt uit:
- Klacht: je meldt je onvrede bij de zorgaanbieder zelf, eventueel via een klachtenfunctionaris. De zorgaanbieder is verplicht om binnen zes weken te reageren.
- Geschil: als de klachtafhandeling niet bevredigend is, kun je het geschil voorleggen aan een erkende geschilleninstantie. Die doet een bindende uitspraak.
Een geschil kan ook worden ingediend als de zorgaanbieder niet tijdig reageert op je klacht, of als er sprake is van een situatie waarbij de relatie met de zorgverlener ernstig is verstoord. De geschilleninstantie functioneert volledig onafhankelijk van de betrokken zorgverlener.
Wanneer begint de termijn voor een geschil te lopen?
De termijn voor een geschil begint te lopen op het moment dat je de klacht formeel hebt ingediend bij de zorgaanbieder. Niet het incident zelf, maar de datum van klachtindiening is het startpunt van de tweejarige termijn. Heb je nog geen klacht ingediend, dan is de termijn voor een geschil nog niet gestart.
Dit is een belangrijk onderscheid. Stel dat een incident plaatsvond in januari 2024, maar je de klacht pas indiende in juni 2025, dan begint de tweejarige termijn voor het geschil te lopen vanaf juni 2025. Je hebt dan tot juni 2027 de tijd om het geschil voor te leggen aan een geschilleninstantie.
Houd er rekening mee dat de zorgaanbieder zes weken de tijd heeft om op je klacht te reageren, met een mogelijke verlenging van vier weken. Pas als die afhandeling onbevredigend is of uitblijft, is de weg naar de geschilleninstantie open. Wacht dus niet onnodig lang met het indienen van je klacht als je vermoedt dat je uiteindelijk een geschil wilt starten.
Wat gebeurt er als de termijn al verstreken is?
Als de tweejarige termijn is verstreken, zal de geschilleninstantie je verzoek in beginsel niet-ontvankelijk verklaren. Dat betekent dat de instantie je geschil inhoudelijk niet meer behandelt, ongeacht hoe gegrond je klacht ook is. De termijn is een harde grens die in de Wkkgz is vastgelegd.
Er zijn echter situaties waarin het zinvol is om toch contact op te nemen met de geschilleninstantie, ook als je twijfelt over de termijn:
- Als je niet zeker weet wanneer de termijn precies is gestart, kan een instantie je helpen dit te verduidelijken.
- In uitzonderlijke omstandigheden, zoals langdurige ziekte of het ontbreken van informatie die pas later beschikbaar kwam, kan er soms ruimte zijn voor een andere beoordeling. Dit is echter geen garantie.
- Naast de geschilleninstantie zijn er andere wegen, zoals een klacht bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) of een civielrechtelijke procedure. Voor die routes gelden andere termijnen.
Laat je bij twijfel over de termijn zo snel mogelijk adviseren, zodat je geen onnodige tijd verliest.
Hoe dien je een geschil in bij DOKh?
Een geschil indienen bij een erkende geschilleninstantie begint met het verzamelen van de relevante documentatie: de oorspronkelijke klacht, de reactie van de zorgaanbieder en eventuele correspondentie die daarna heeft plaatsgevonden. Vervolgens dien je een formeel verzoekschrift in bij de geschilleninstantie, waarin je duidelijk omschrijft wat er is gebeurd en wat je verwacht van de uitspraak.
Bij het indienen van een geschil zijn de volgende stappen van belang:
- Controleer of de zorgaanbieder is aangesloten bij de betreffende geschilleninstantie. Niet elke instantie behandelt geschillen voor alle typen zorgaanbieders.
- Verzamel je documentatie, waaronder de schriftelijke klacht, de reactie van de zorgaanbieder en eventuele medische informatie die relevant is.
- Dien het verzoekschrift in via het daarvoor bestemde formulier of de procedure van de geschilleninstantie.
- Wacht de procedure af. De instantie zal beide partijen de gelegenheid geven om hun standpunt toe te lichten voordat een bindende uitspraak wordt gedaan.
Houd bij het indienen altijd de tweejarige termijn in de gaten en zorg dat je verzoek tijdig en volledig wordt ingediend.
Hoe DOKh helpt bij geschillen in de eerstelijnszorg
Wij zijn als landelijk erkende Geschilleninstantie voor (huis)artsen en verloskundigen een betrouwbare, onafhankelijke partner voor zowel patiënten als zorgorganisaties. Onze rol gaat verder dan alleen het behandelen van geschillen: wij ondersteunen de gehele kwaliteitscyclus binnen de eerstelijnszorg.
Wat wij bieden op het gebied van klachten en geschillen:
- Erkende geschillenbehandeling voor huisartsen, verloskundigen en aanverwante zorgverleners
- Onafhankelijke klachtenregeling die voldoet aan de eisen van de Wkkgz
- Calamiteitenonderzoek en medische expertises voor zorgorganisaties die behoefte hebben aan objectieve analyse
- Ondersteuning bij risicomanagement en compliance voor praktijken en zorginstellingen
Heb je vragen over het indienen van een geschil of wil je weten of jouw organisatie is aangesloten bij onze geschilleninstantie? Neem contact met ons op en we helpen je graag verder.
Veelgestelde vragen
Kan ik een geschil indienen zonder dat ik eerst een klacht heb ingediend bij de zorgaanbieder?
Nee, het indienen van een klacht bij de zorgaanbieder is een verplichte eerste stap voordat je een geschil kunt starten. De geschilleninstantie behandelt je verzoek pas als blijkt dat de klacht niet naar tevredenheid is afgehandeld, of als de zorgaanbieder niet tijdig heeft gereageerd. Zorg er daarom voor dat je je klacht altijd schriftelijk en aantoonbaar indient, zodat je een duidelijk startpunt hebt voor de tweejarige termijn.
Wat als ik mijn klacht mondeling heb ingediend — telt dat ook mee voor de termijn?
Een mondelinge klacht is juridisch gezien moeilijk te bewijzen en kan problemen opleveren bij het vaststellen van de startdatum van de termijn. Het is dan ook sterk aan te raden om je klacht altijd schriftelijk in te dienen, bij voorkeur per e-mail of aangetekende brief, zodat je een bewijs hebt van de datum van indiening. Heb je alleen mondeling geklaagd, dien dan zo snel mogelijk alsnog een schriftelijke klacht in om de termijn veilig te stellen.
Hoe hoog kan de schadevergoeding zijn die een geschilleninstantie kan toekennen?
Erkende geschilleninstanties kunnen op grond van de Wkkgz een schadevergoeding toekennen tot een wettelijk vastgesteld maximum. Dit maximum bedraagt momenteel €25.000. Hogere schadeclaims kunnen niet via de geschilleninstantie worden afgedaan en vereisen een civielrechtelijke procedure bij de rechter. Het is verstandig om vooraf te beoordelen of de omvang van je schade past binnen de bevoegdheid van de geschilleninstantie.
Wat kan ik doen als de zorgaanbieder niet is aangesloten bij een erkende geschilleninstantie?
Iedere zorgaanbieder die onder de Wkkgz valt, is wettelijk verplicht om aangesloten te zijn bij een erkende geschilleninstantie. Als een zorgaanbieder dit niet is, kun je dit melden bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), die hierop kan handhaven. Tegelijkertijd kun je in dat geval overwegen om je geschil via een civielrechtelijke procedure bij de rechter voor te leggen, aangezien de weg via de geschilleninstantie dan geblokkeerd is.
Moet ik een advocaat inschakelen om een geschil in te dienen?
Nee, je bent niet verplicht om een advocaat in te schakelen voor een procedure bij een geschilleninstantie. De procedure is bewust laagdrempeliger opgezet dan een rechtszaak, zodat patiënten zelf hun geschil kunnen indienen. Toch kan het bij complexe zaken of hoge schadeclaims verstandig zijn om juridisch advies in te winnen, bijvoorbeeld via een rechtsbijstandsverzekering of een patiëntenorganisatie zoals de Patiëntenfederatie Nederland.
Kan ik tegelijkertijd een klacht indienen bij de IGJ én een geschil starten bij een geschilleninstantie?
Ja, dit zijn twee volledig gescheiden trajecten die naast elkaar kunnen lopen. Een klacht bij de IGJ richt zich op het toezicht op de kwaliteit van zorg en kan leiden tot handhavingsmaatregelen tegen de zorgverlener, maar kent geen mogelijkheid tot schadevergoeding. Een geschilleninstantie beoordeelt juist de individuele situatie en kan wél een schadevergoeding toekennen. Het combineren van beide routes kan zinvol zijn als je zowel genoegdoening wilt als wilt bijdragen aan verbetering van de zorgkwaliteit.
Wat als ik het niet eens ben met de uitspraak van de geschilleninstantie?
De uitspraak van een erkende geschilleninstantie is bindend voor beide partijen, wat betekent dat je hier in principe aan gebonden bent. In uitzonderlijke gevallen kun je de uitspraak nog aanvechten bij de burgerlijke rechter, maar de drempel hiervoor is hoog en de rechter toetst slechts marginaal. Het is daarom belangrijk om je geschil zo volledig en goed mogelijk te onderbouwen voordat de procedure begint, zodat alle relevante informatie meegewogen kan worden in de uitspraak.