Bij welke geschilleninstantie kan ik mij als zorgverlener aansluiten?

Als zorgverlener kun je je aansluiten bij een erkende geschilleninstantie die door de overheid is aangewezen op grond van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Voor huisartsen, verloskundigen en andere eerstelijnszorgverleners is aansluiting bij zo’n instantie verplicht. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over klachten en geschillen in de zorg, zodat je precies weet waar je aan toe bent.

Welke zorgverleners zijn verplicht aangesloten bij een geschilleninstantie?

Alle zorgaanbieders die onder de Wkkgz vallen, zijn verplicht aangesloten bij een erkende geschilleninstantie. Dit geldt voor zowel solopraktijken als grotere zorgorganisaties. Concreet betekent dit dat huisartsen, verloskundigen, doktersassistenten in zelfstandige praktijken, praktijkondersteuners en huisartsenposten allemaal aan deze verplichting moeten voldoen.

De Wkkgz is in 2016 in werking getreden en heeft als doel patiënten een laagdrempelige en onafhankelijke manier te bieden om klachten en geschillen op te lossen. De wet maakt een duidelijk onderscheid tussen klachtenbehandeling en geschillenbeslechting, en verplicht zorgaanbieders voor beide een adequate voorziening te treffen. Zorgverleners die niet tijdig aansluiting regelen, riskeren een bestuurlijke boete van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

Voor eerstelijnszorgverleners is het belangrijk te weten dat de verplichting geldt ongeacht de omvang van de praktijk. Ook een huisarts die solo werkt of een kleine verloskundigenpraktijk moet zijn aangesloten bij een erkende geschilleninstantie voor zorgverleners.

Wat is het verschil tussen een klachtenregeling en een geschilleninstantie?

Een klachtenregeling is een interne of externe procedure waarbij een patiënt een klacht indient bij de zorgaanbieder zelf of bij een onafhankelijke klachtenfunctionaris. Een geschilleninstantie is een externe, onafhankelijke organisatie die bindende uitspraken kan doen wanneer een klacht niet naar tevredenheid is opgelost via de klachtenregeling.

Het onderscheid zit hem in de bevoegdheden en de bindendheid van de uitkomst:

Klachtenregeling: gericht op bemiddeling en herstel van de relatie tussen patiënt en zorgverlener. De uitkomst is niet bindend en heeft geen financiële consequenties.
Geschilleninstantie: doet een bindende uitspraak en kan een schadevergoeding toekennen tot maximaal 25.000 euro. De procedure staat open als de klacht niet via de klachtenregeling is opgelost.

In de praktijk betekent dit dat een patiënt eerst de klachtenregeling doorloopt voordat hij of zij een geschil aanhangig kan maken bij de geschilleninstantie. Zorgverleners moeten dus voor beide voorzieningen zorgen: een toegankelijke klachtenregeling en aansluiting bij een erkende geschilleninstantie. Beide zijn verplicht onder de Wkkgz.

Aan welke eisen moet een erkende geschilleninstantie voldoen?

Een erkende geschilleninstantie voor zorgverleners moet voldoen aan een reeks wettelijke eisen die zijn vastgelegd in de Wkkgz en het bijbehorende Besluit geschilleninstanties gezondheidszorg. De instantie moet onafhankelijk zijn, bindende uitspraken kunnen doen en een schadevergoeding kunnen toekennen tot minimaal 25.000 euro.

Concreet gelden de volgende eisen:

De geschilleninstantie moet door de minister van VWS zijn erkend.
De procedure moet kosteloos of tegen een geringe vergoeding toegankelijk zijn voor patiënten.
De instantie moet onafhankelijk en onpartijdig opereren, zonder directe belangen bij de uitkomst.
Uitspraken moeten bindend zijn voor de zorgaanbieder.
De doorlooptijd van een procedure mag in beginsel niet langer zijn dan zes maanden.
De instantie moet transparant zijn over haar werkwijze en uitspraken.

Niet elke organisatie die zich presenteert als klachteninstantie voldoet automatisch aan deze eisen. Het is als zorgverlener belangrijk te controleren of de instantie waarbij je je aansluit daadwerkelijk erkend is. Een overzicht van erkende instanties is te vinden via Zorginstituut Nederland.

Hoe sluit je je als zorgverlener aan bij een geschilleninstantie?

Als zorgverlener sluit je je aan bij een geschilleninstantie door contact op te nemen met een erkende instantie die actief is binnen jouw beroepsgroep, een aansluitingsovereenkomst te ondertekenen en een bijdrage te betalen voor de kosten van de geschillenbeslechting. De procedure verschilt per instantie, maar is doorgaans eenvoudig en snel te regelen.

Stap voor stap ziet het proces er als volgt uit:

Kies een erkende geschilleninstantie die aansluit bij jouw beroepsgroep, zoals een instantie specifiek voor huisartsen of verloskundigen.
Vraag informatie op over de aansluitingsvoorwaarden, de kosten en de werkwijze van de instantie.
Onderteken de aansluitingsovereenkomst waarmee je akkoord gaat met de reglementen en procedures van de instantie.
Informeer je patiënten over de mogelijkheid een geschil aanhangig te maken, bijvoorbeeld via je praktijkfolder of website.
Zorg ook voor een klachtenregeling, want die is eveneens verplicht en vormt de eerste stap voordat een geschil bij de instantie kan worden ingediend.

Het is verstandig aansluiting te regelen voordat je een praktijk start of overneemt. Veel beroepsverenigingen, zoals de LHV voor huisartsen of de KNOV voor verloskundigen, bieden leden ondersteuning bij het vinden van een passende geschilleninstantie voor zorgverleners.

Wat gebeurt er als een zorgverlener niet is aangesloten bij een geschilleninstantie?

Als een zorgverlener niet is aangesloten bij een erkende geschilleninstantie, handelt hij of zij in strijd met de Wkkgz. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) kan in dat geval handhavend optreden, wat kan leiden tot een bestuurlijke boete of een aanwijzing om de situatie te herstellen.

Naast de juridische risico’s zijn er ook praktische gevolgen:

Patiënten hebben geen onafhankelijke plek om hun geschil neer te leggen, wat het vertrouwen in de praktijk schaadt.
Bij een conflict met een patiënt ontbreekt een gestructureerde en wettelijk erkende procedure, waardoor de situatie kan escaleren.
Zorgverzekeraars en zorginkopende partijen kunnen aansluiting bij een geschilleninstantie als voorwaarde stellen voor contractering.

Kortom, het niet regelen van aansluiting bij een geschilleninstantie is een risico dat zorgverleners beter kunnen vermijden. De administratieve last is beperkt, terwijl de gevolgen van niet-naleving aanzienlijk kunnen zijn.

Hoe DOKh helpt met geschillenbeslechting in de eerstelijnszorg

Wij zijn een landelijk erkende geschilleninstantie voor huisartsen en verloskundigen en bieden ook een volledige klachtenregeling voor zorgverleners in de eerstelijn. Als onafhankelijke, CRKBO-geregistreerde stichting zonder winstoogmerk staan wij voor betrouwbare en toegankelijke geschillenbeslechting in de eerstelijnsgezondheidszorg.

Wat wij bieden:

Erkende geschilleninstantie voor huisartsen en verloskundigen, volledig conform de Wkkgz.
Klachtenregeling die voldoet aan alle wettelijke eisen en laagdrempelig is voor patiënten.
Onafhankelijke calamiteitenonderzoeken voor zorgorganisaties die te maken krijgen met ernstige incidenten.
Persoonlijke begeleiding bij het aansluiten, zodat je snel en zonder gedoe aan je wettelijke verplichtingen voldoet.
Expertise in de eerstelijnszorg, opgebouwd door een enthousiast team van zorgverleners en bureaumedewerkers.

Wil je je aansluiten bij onze geschilleninstantie of heb je vragen over de klachtenregeling? Neem contact met ons op en we helpen je snel verder.

Veelgestelde vragen

Kan een patiënt direct een geschil indienen bij de geschilleninstantie, zonder eerst een klacht in te dienen?

Nee, een patiënt moet eerst de interne klachtenregeling van de zorgverlener doorlopen voordat hij of zij een geschil aanhangig kan maken bij de geschilleninstantie. Pas als de klacht niet naar tevredenheid is opgelost via de klachtenregeling, staat de weg naar de geschilleninstantie open. Dit is een wettelijke vereiste onder de Wkkgz en geldt voor alle erkende geschilleninstanties in de zorg.

Hoe lang duurt een geschillenprocedure gemiddeld?

De wettelijke maximale doorlooptijd van een geschillenprocedure bedraagt zes maanden. In de praktijk kan de duur variëren afhankelijk van de complexiteit van het geschil, de hoeveelheid benodigde documentatie en de medewerking van beide partijen. Het is verstandig om als zorgverlener alle relevante dossiers en communicatie goed bij te houden, zodat je snel en volledig kunt reageren wanneer een geschil wordt ingediend.

Wat zijn de financiële risico's voor een zorgverlener bij een geschillenprocedure?

Een erkende geschilleninstantie kan een schadevergoeding toekennen aan de patiënt van maximaal 25.000 euro. Naast deze schadevergoeding kunnen er ook kosten verbonden zijn aan de procedure zelf, afhankelijk van de aansluitingsovereenkomst met de instantie. Het is daarom aan te raden te controleren of jouw beroepsaansprakelijkheidsverzekering dekking biedt voor uitspraken van een geschilleninstantie, zodat je niet voor onverwachte financiële verrassingen komt te staan.

Moet ik mijn patiënten actief informeren over de mogelijkheid een geschil in te dienen?

Ja, als zorgverlener ben je verplicht patiënten te informeren over de klachtenregeling en de mogelijkheid een geschil aanhangig te maken bij de geschilleninstantie. Dit kun je praktisch regelen via je praktijkfolder, website of patiënteninformatie bij de intake. Transparantie hierover wekt vertrouwen bij patiënten en toont aan dat je openstaat voor feedback en klachtafhandeling op een eerlijke manier.

Wat is het verschil tussen een geschilleninstantie en het tuchtcollege voor de gezondheidszorg?

Een geschilleninstantie richt zich op het beslechten van geschillen tussen patiënt en zorgverlener en kan een financiële schadevergoeding toekennen, maar legt geen beroepsmatige sancties op. Het tuchtcollege beoordeelt daarentegen of een zorgverlener heeft gehandeld in strijd met de professionele norm en kan maatregelen opleggen zoals een waarschuwing, berisping of zelfs doorhaling uit het BIG-register. Een patiënt kan er in principe voor kiezen beide routes tegelijkertijd te bewandelen, maar de procedures staan los van elkaar.

Hoe weet ik zeker dat de geschilleninstantie waarbij ik me aansluit officieel erkend is?

Je kunt controleren of een geschilleninstantie officieel erkend is door het overzicht van erkende instanties te raadplegen via Zorginstituut Nederland. Erkende instanties zijn aangewezen door de minister van VWS en voldoen aan de eisen uit de Wkkgz en het Besluit geschilleninstanties gezondheidszorg. Sluit je nooit aan bij een instantie die zich alleen presenteert als klachteninstantie zonder aantoonbare erkenning, want dat biedt jou als zorgverlener geen wettelijke dekking.

Wat moet ik doen als ik al ben aangesloten bij een geschilleninstantie die haar erkenning verliest?

Als de geschilleninstantie waarbij je bent aangesloten haar erkenning verliest, ben je verplicht zo snel mogelijk aansluiting te regelen bij een andere, wel erkende instantie om te blijven voldoen aan de Wkkgz. De IGJ kan ook in dit geval handhavend optreden als je niet tijdig actie onderneemt. Houd daarom de status van jouw geschilleninstantie in de gaten en schakel bij twijfel je beroepsvereniging in voor advies over een passend alternatief.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.