Deel 1 – Wat voor soort vragen je stelt, maakt uit voor de uitkomst van de triage

Uit onderzoek naar vraagstelling tijdens triage blijkt dat de manier waarop je vragen formuleert invloed heeft op de urgentiebepaling. Twee belangrijke inzichten:

1. Overweeg het gebruik van of-vragen op beslismomenten in de NTS

Bij triage is het stellen van open vragen heel belangrijk. Geef de patiënt de ruimte om zijn eigen verhaal te vertellen en dwing hem niet meteen in het keurslijf van de NTS. Toch kan een triage moeizaam verlopen, bijvoorbeeld omdat de patiënt zijn klachten niet goed onder woorden kan brengen. Dan kan het helpen om de klacht, op het juiste moment, op een andere manier uit te vragen.

Beslismomenten zijn momenten waarop de NTS onderscheid maakt tussen een hogere of een lagere urgentie. Op die momenten kan het zinvol zijn om of -vragen te stellen waarbij de patiënt kiest tussen twee inhoudelijk verwante antwoordopties die elkaar bovendien uitsluiten.

Voorbeelden bij pijn op de borst:

“Is het drukkende of stekende pijn?”
“Straalt de pijn uit naar de rechter- of naar de linkerarm?”
“Bent u duizelig of niet?”

Deze manier van vragen helpt om scherp en betrouwbaar te differentiëren tussen urgenties.
Let op: de antwoordopties moeten betrekking hebben op hetzelfde fenomeen.
Vermijd combinaties zoals:

“Heeft u drukkende pijn of straalt de pijn uit?”
“Straalt de pijn uit naar uw kaak of naar uw arm?”

Deze opties gaan over verschillende aspecten en sluiten elkaar niet uit; beide kunnen tot een hogere urgentie leiden.

2. Vermijd complexe of vragen met te veel opties

Hoe meer antwoordmogelijkheden, hoe groter de kans dat een patiënt in de war raakt of een onvolledig antwoord geeft.
Bijvoorbeeld:

“Is de pijn drukkend of straalt hij uit of zweet u erg?”

Dit vraagt in feite om drie verschillende gegevens in één vraag, wat de betrouwbaarheid van het antwoord vermindert.

Conclusie

De manier waarop je vragen stelt heeft directe invloed op de veiligheid en kwaliteit van de triage. Wanneer de patiënt zelf zijn klachten niet goed onder woorden kan brengen, kan het helpen om op beslismomenten gerichte, tweedelige en elkaar uitsluitende of-vragen te stellen. Daarmee ondersteun je een juiste urgentiebepaling. Tegelijk voorkomt het vermijden van onduidelijke of te complexe vragen dat belangrijke informatie verloren gaat. Heldere, goed opgebouwde vragen leiden tot betere antwoorden—en daarmee tot veiliger triage.

Bron
Een conversatieanalyse van triagegesprekken | H&W
Het effect van of-vragen tijdens telefonische triage | H&W

Reactie Saskia van Beek, triagist en docent bij DOKh:

Ik wil graag een nuance aanbrengen vanuit het perspectief van de triagist. Hoewel of-vragen binnen de NTS helpend kunnen zijn voor snelle structurering en urgentiebepaling, zie ik in de praktijk ook beperkingen.

Het artikel beschrijft zelf twee belangrijke valkuilen:

Of-vragen die taalkundig niet logisch zijn opgebouwd (bijvoorbeeld meerdere onderwerpen in één vraag of antwoordopties die elkaar niet uitsluiten).
Het stellen van meerkeuze-of-vragen terwijl de patiënt nog onduidelijk is over zijn klachten.

In zulke situaties kunnen patiënten gaan aarzelen, slechts een deel van de vraag beantwoorden of juist klachten anders gaan benoemen als dat ze het wellicht voelen. Dit omdat er maar 2 keuzes aangeboden worden. Hierdoor bestaat het risico dat relevante informatie niet volledig wordt meegenomen in de urgentiebepaling. Of-vragen kunnen dan schijnzekerheid geven: er wordt een optie aangevinkt, maar het klinisch beeld is nog niet volledig uitgevraagd.

Met name bij moeilijk te verwoorden klachten ervaar ik dat open, verkennende vragen eerst meer duidelijkheid geven, waarna gerichte specificerende vragen beter aansluiten. Veiligheid in triage vraagt niet alleen om snelheid, maar ook om volledigheid en nuance.

Mijn pleidooi is daarom niet om of-vragen volledig te vermijden, maar om ze bewust en situationeel in te zetten: eerst exploreren waar nodig, daarna structureren. Zo behouden we zowel efficiëntie als kwaliteit van urgentiebepaling.