Wat is het verschil tussen een klacht en een melding bij de IGJ?

Een klacht en een melding bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) zijn twee verschillende dingen. Een klacht is een uiting van onvrede over de zorg die jij of iemand anders heeft ontvangen, terwijl een melding een signaal is aan de toezichthouder over een mogelijk structureel probleem of ernstig incident in de zorg. Het verschil bepaalt niet alleen waar je terechtkomt, maar ook wat er vervolgens met jouw signaal gebeurt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderscheid, zodat je precies weet welk pad je moet bewandelen. Meer informatie over klachten en geschillen in de zorg vind je ook op onze website.

Wanneer gaat een klacht naar de IGJ en wanneer niet?

Een klacht gaat in de meeste gevallen niet naar de IGJ. De IGJ is een toezichthouder, geen klachtenbehandelaar. Individuele klachten over de zorg die je hebt ontvangen, horen thuis bij de zorgaanbieder zelf, een onafhankelijke klachtenfunctionaris of een erkende geschilleninstantie. De IGJ gebruikt binnengekomen signalen wel als informatie voor haar toezicht, maar behandelt klachten van individuele patiënten niet als zodanig.

De IGJ grijpt in wanneer er aanwijzingen zijn dat de kwaliteit of veiligheid van zorg structureel of ernstig tekortschiet. Denk aan situaties waarbij meerdere patiënten schade ondervinden, waarbij een zorgverlener herhaaldelijk over de schreef gaat, of waarbij sprake is van een calamiteit. Voor individuele klachten over een arts of zorgverlener is de IGJ dus niet de aangewezen instantie.

Wat is een melding bij de IGJ precies?

Een melding bij de IGJ is een formeel signaal aan de toezichthouder dat er iets mis is of mis kan gaan in de zorgverlening. Het gaat niet om een persoonlijke klacht, maar om informatie die de IGJ nodig heeft om haar toezichthoudende taak uit te voeren. Meldingen kunnen betrekking hebben op calamiteiten, disfunctionerende zorgverleners of situaties waarbij de veiligheid van patiënten in het geding is.

Er zijn twee soorten meldingen te onderscheiden:

Verplichte meldingen: Zorgaanbieders zijn wettelijk verplicht om calamiteiten en geweld in de zorgrelatie te melden bij de IGJ. Dit is vastgelegd in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).
Vrijwillige meldingen: Patiënten, familieleden of andere betrokkenen kunnen zelf een melding doen als zij zich zorgen maken over de kwaliteit of veiligheid van zorg.

Een melding leidt niet automatisch tot actie richting de individuele zorgverlener. De IGJ beoordeelt of het signaal aanleiding geeft tot nader onderzoek of toezicht.

Wat is het verschil tussen een klacht en een melding in de praktijk?

Het belangrijkste praktische verschil is het doel. Een klacht is gericht op het oplossen van een individueel conflict of het ontvangen van erkenning, een verklaring of eventueel een schadevergoeding. Een melding is gericht op het verbeteren van de zorg in bredere zin, zonder dat de melder daar zelf direct voordeel van heeft.

Stel: een patiënt heeft een slechte ervaring gehad bij een huisartsenpraktijk en wil dat de arts zijn excuses aanbiedt. Dit is een klacht die thuishoort bij de klachtenfunctionaris van de praktijk of bij een geschilleninstantie. Diezelfde patiënt vermoedt echter dat de arts al meerdere patiënten schade heeft berokkend door structureel nalatig te handelen. Dat signaal kan als melding bij de IGJ worden ingediend.

Kort samengevat:

Klacht: persoonlijk, gericht op jouw situatie, behandeld door de zorgaanbieder of een geschilleninstantie
Melding: signaalfunctie, gericht op de bredere zorgkwaliteit, behandeld door de IGJ als toezichthouder

Wie kan een melding doen bij de IGJ?

Iedereen kan een melding doen bij de IGJ. Patiënten, familieleden, mantelzorgers, maar ook zorgverleners zelf kunnen een signaal indienen. Voor zorgaanbieders geldt bovendien een wettelijke meldplicht bij calamiteiten en geweld in de zorgrelatie.

De IGJ heeft een speciaal meldpunt waar meldingen digitaal kunnen worden ingediend. Bij het doen van een melding is het belangrijk om zo concreet mogelijk te zijn: wat is er gebeurd, wanneer, bij welke zorgaanbieder, en waarom maak je je zorgen over de veiligheid of kwaliteit van de zorg? Hoe meer feitelijke informatie je aanlevert, hoe beter de IGJ kan beoordelen of en hoe zij actie onderneemt.

Wat gebeurt er nadat een melding is gedaan bij de IGJ?

Nadat een melding is ingediend, beoordeelt de IGJ of het signaal aanleiding geeft tot nader onderzoek. Niet elke melding leidt tot direct ingrijpen. De IGJ weegt meldingen af op basis van de ernst van het risico, de frequentie van vergelijkbare signalen en de beschikbare capaciteit voor toezicht.

Mogelijke vervolgstappen zijn:

Geen actie: De melding wordt geregistreerd als signaal, maar geeft geen aanleiding tot onderzoek.
Informatieverzoek: De IGJ vraagt de zorgaanbieder om meer informatie of een toelichting.
Inspectiebezoek: De IGJ bezoekt de zorgaanbieder om de situatie ter plaatse te beoordelen.
Handhaving: Bij ernstige overtredingen kan de IGJ maatregelen opleggen, variërend van een aanwijzing tot een schorsing of doorhaling van de BIG-registratie.

De melder ontvangt in de meeste gevallen een bevestiging dat de melding is ontvangen, maar de IGJ informeert melders niet altijd over de uitkomst van het onderzoek vanwege privacyregels.

Waar dien je een klacht in als de IGJ niet de juiste instantie is?

Als de IGJ niet de juiste instantie is voor jouw klacht, zijn er meerdere alternatieven. De eerste stap is altijd om de klacht bij de zorgaanbieder zelf in te dienen. Elke zorgaanbieder is wettelijk verplicht om een klachtenfunctionaris te hebben die onafhankelijk en gratis bemiddelt.

Kom je er samen niet uit, dan zijn dit de volgende opties:

Geschilleninstantie: Een erkende geschilleninstantie kan een bindende uitspraak doen en eventueel een schadevergoeding toekennen tot een bepaald bedrag.
Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg: Voor klachten over het professionele handelen van een individuele BIG-geregistreerde zorgverlener.
Civiele rechter: Voor schadeclaims die de bevoegdheid van de geschilleninstantie overstijgen.

Het is verstandig om je goed te laten informeren voordat je een klacht indient, zodat je de juiste weg kiest en geen tijd verliest.

Hoe DOKh helpt bij klachten in de eerstelijnszorg

Wij begrijpen dat klachten in de zorg voor alle betrokken partijen een ingrijpende ervaring kunnen zijn. Als onafhankelijke nascholingsorganisatie en landelijk erkende geschilleninstantie bieden wij concrete ondersteuning aan zorgverleners en zorgorganisaties in de eerstelijn. Dit doen wij onder andere door:

Het behandelen van klachten via een laagdrempelige en onafhankelijke klachtenregeling
Het functioneren als erkende geschilleninstantie voor (huis)artsen en verloskundigen
Het uitvoeren van onafhankelijke calamiteitenonderzoeken
Het verzorgen van nascholingen gericht op kwaliteitsverbetering en klachtpreventie

Zo dragen wij bij aan een zorgomgeving waarin klachten serieus worden genomen en structureel worden aangepakt. Wil je meer weten over onze klachtenregeling en geschillenbeslechting, of heb je een concrete vraag? Neem dan gerust contact met ons op. Samen maken we de zorg beter.

Veelgestelde vragen

Kan ik tegelijkertijd een klacht indienen én een melding doen bij de IGJ?

Ja, dat is zeker mogelijk. Een klacht en een melding sluiten elkaar niet uit. Je kunt een klacht indienen bij de zorgaanbieder of een geschilleninstantie om jouw persoonlijke situatie op te lossen, en tegelijkertijd een melding doen bij de IGJ als je vermoedt dat er sprake is van een structureel veiligheids- of kwaliteitsprobleem. Het is wel belangrijk om te beseffen dat beide trajecten los van elkaar verlopen en elk hun eigen uitkomst kunnen hebben.

Wat als ik anoniem een melding wil doen bij de IGJ?

De IGJ accepteert ook anonieme meldingen. Je bent dus niet verplicht om je naam of contactgegevens achter te laten. Houd er wel rekening mee dat een anonieme melding het voor de IGJ moeilijker maakt om aanvullende vragen te stellen of de situatie volledig te beoordelen. Het vermelden van zo veel mogelijk concrete en feitelijke informatie is daarom extra belangrijk als je anoniem meldt.

Hoe lang heeft de IGJ de tijd om op een melding te reageren?

De IGJ hanteert geen wettelijk vastgestelde reactietermijn voor vrijwillige meldingen van patiënten of burgers. Wel ontvang je doorgaans een ontvangstbevestiging. De doorlooptijd van een eventueel vervolgonderzoek kan sterk variëren, afhankelijk van de complexiteit van de melding en de prioritering door de IGJ. Als melder kun je dus niet altijd rekenen op een snelle of uitgebreide terugkoppeling.

Wat is een veelgemaakte fout bij het indienen van een klacht in de zorg?

Een veelgemaakte fout is dat mensen direct naar de IGJ stappen met een individuele klacht, terwijl de IGJ daar niet de aangewezen instantie voor is. Dit leidt tot vertraging en teleurstelling. De juiste eerste stap is altijd contact opnemen met de klachtenfunctionaris van de zorgaanbieder zelf. Pas als dat niet tot een bevredigende oplossing leidt, is de volgende stap het inschakelen van een erkende geschilleninstantie of het Tuchtcollege.

Kan een melding bij de IGJ gevolgen hebben voor de BIG-registratie van een zorgverlener?

Een melding bij de IGJ kan indirect gevolgen hebben voor de BIG-registratie van een zorgverlener, maar dat gebeurt niet automatisch. Als de IGJ naar aanleiding van een melding een onderzoek instelt en daarbij ernstige tekortkomingen vaststelt, kan zij handhavingsmaatregelen treffen. In de meest vergaande gevallen kan dit leiden tot een schorsing of doorhaling van de BIG-registratie. Voor een directe tuchtsanctie dient een klacht echter te worden ingediend bij het Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg.

Wat als ik er als patiënt niet uitkom met de klachtenfunctionaris van de zorgaanbieder?

Als de bemiddeling door de klachtenfunctionaris niet tot een bevredigende oplossing leidt, kun je de klacht voorleggen aan een erkende geschilleninstantie. Deze instantie doet een bindende uitspraak en kan, afhankelijk van de situatie, een schadevergoeding toekennen. DOKh fungeert als erkende geschilleninstantie voor onder andere huisartsen en verloskundigen in de eerstelijn en biedt hierin een laagdrempelige en onafhankelijke route.

Is er een termijn waarbinnen ik een klacht of melding moet indienen?

Voor klachten bij een zorgaanbieder of geschilleninstantie geldt doorgaans een termijn van één jaar na het moment waarop de klacht is ontstaan of redelijkerwijs bekend had kunnen zijn. Voor tuchtzaken bij het Tuchtcollege geldt een verjaringstermijn van tien jaar na de gedraging. Bij de IGJ gelden geen strikte indieningstermijnen voor vrijwillige meldingen, maar het is altijd aan te raden om zo snel mogelijk te melden zodat de situatie nog actueel en traceerbaar is.

Gerelateerde artikelen

Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.